سنگ‌هاي قيمتي ايران را بشناسيد

مدير موزه علوم زمين سازمان زمين شناسي با تاکيد بر اينکه 200 نقطه در ايران داراي پتانسيل سنگ‌هاي قيمتي است، گفت: عليرغم پيشرفت کشورهاي همسايه در زمينه سنگ هاي قيمتي، ايران تاکنون موفق به استخراج کامل معادن نشده است.
مهندس بهرام صادقي با اشاره به وضعيت سنگ هاي قيمتي در ايران افزود: «فيروزه» ايران به دليل داشتن قدمت هفت هزار ساله در ميان ساير کاني هاي دنيا شهرت جهاني دارد.

وي با اشاره به معادن سنگ گارنت (که به رنگ هاي قرمز، نازنجي، قهوه اي و سبز يافت مي شود) در کشور گفت: در برخي نقاط کشور به ويژه در کرمان معادن «گارنت» قيمتي يافت مي شود. گونه اي از اين سنگ به رنگ سبز (دمانتوئيد) است که با قيمت هاي بسيار بالا در بازارهاي جهاني به فروش مي رسد. اين سنگ پس از «فيروزه» نيشابور معروف ترين سنگ ايران به شمار مي رود ولي عليرغم شهرت جهاني اين نوع «گارنت» کمتر در داخل کشور شناخته شده است.

مدير موزه علوم زمين سازمان زمين شناسي به وجود سنگهاي نيمه قيمتي گروه هاي سيليس و کوارتز در کرمان، همدان و خراسان اشاره کرد و افزود: علاوه بر اينها سنگ «جاسپر» (از گروه سنگ هاي سيليس به رنگ قرمز، قهوه اي و سبز)، فلوريت و «آمتيست» در  کشور موجود است و براي استخراج و معرفي آن به جامعه انجام کارهاي تحقيقاتي و اکتشافي بر روي آنها ضروري است.

وي با تاکيد بر اينکه ايران از نظر زمين شناسي تشابه فراواني با کشورهاي افغانستان و پاکستان دارد يادآور شد: کشورهاي همسايه مانند افغانستان و پاکستان با اقداماتي که در زمينه سنگ هاي قيمتي انجام دادند جزء کشورهاي پيشرو در دنيا هستند به گونه اي که «زمرد»، «ياقوت»، «لعل» (اسپينل) و «لاجورد» افغانستان و «آکومارين»، «توپاز» و انواع «گارنت» هاي پاکستان شهرت جهاني دارند و به دليل توجهي که در اين بخش داشتند توانستند کاني هاي خود را در جهان معرفي کنند ولي در کشور ما به دليل داشتن منابع نفتي سهل الوصول از اين منابع خدادادي غافل بوده ايم در حالي که اگر بر روي سنگهاي قيمتي کار مي شد مي توانستيم ارزش افزده بيشتري را براي کشور به ارمغان بياوريم.

مدير موزه علوم زمين سازمان زمين شناسي با تاکيد بر اينکه بر روي سنگهاي قيمتي و نيمه قيمتي کشور کار تحقيقاتي سيستماتيک و علمي قوي انجام نشده است، گفت: از اين رو به سادگي نمي توان ادعا کرد که چه کاني هايي در کشور وجود دارد و يا وجود ندارد. براي اين منظور تدوين اطلس سنگهاي قيمتي و نيمه قيمتي که حاصل کار علمي باشد ضروري به نظر مي رسد.

 

بررسي وضعيت علمي در حوزه گوهر شناسي

صادقي با تاکيد بر اينکه کارشناس گوهر شناسي به معناي واقعي کلمه در کشور نداريم گفت: اين ضعف هم در بخش علمي شاهديم و هم در بخش دانشگاهي مشاهده مي شود از اين رو دو بخش صنعت و دانشگاه نتوانستند با هم ارتباط برقرار کنند.

وي پيشرفت ساير کشورها در اين زمينه را ناشي از ارتباط تنگاتنگ ميان رشته هاي زمين شناسي و کاني شناسي و جواهر شناسي و تمايل اين کشورها به همکاري با بخش هاي علمي و تحقيقاتي دانست و اضافه کرد: ولي ما تاکنون به صورت سنتي عمل کرديم و از آنجايي که علاقه اي براي ورود به حوزه علمي و تحقيقاتي سنگ هاي قيمتي و نيمه قيمتي در کشور وجود ندارد از اين رو پروژه هاي تحقيقاتي که گاها در شرکت هاي مختلف و بعضا با همکاري کشورهاي ديگر انجام مي شود به سرانجام قابل لمسي منجر نمي شود.

اين محقق با اشاره به اين مطلب که در حال حاضر 200 نقطه در ايران شناسايي شده است که داراي پتانسيل هاي سنگهاي قيمتي است، افزود: تاکنون اين نقاط به مرحله استخراج نرسيده است.

صادقي موفقيت در اين حوزه و کسب ارزش افزوده بيشتر را مرهون همکاري و تعامل متخصصان بخش هاي زمين شناسي، کاني شناسي و جواهر شناسي دانست و گفت: بيشتر اکتشافات سنگ هاي قيمتي و نيمه قيمتي معمولا از سوي مردم محلي انجام مي شود و به نهادهاي مربوط گزارش داده و ثبت محدوده مي شود ولي در مرحله بعد که شامل حمايت هاي لازم  فني و اقتصادي براي استخراج و مطالعات تکميلي تر است متوقف مي شود.

وي عدم استفاده درست و کارشناسانه از نقشه هاي زمين شناسي موجود را از ديگر خلاءهاي اين بخش نام برد و افزود: نقشه هاي زمين شناسي به فعالان اين حوزه کمک مي کند تا با داشتن اطلاعاتي چون جنس سنگ، سن، رگه و رگه هاي موجود در مناطق مختلف روش کار را برآورد و بر اساس آن اقدام کنند ولي در کشور ما هنوز پي جويي هاي سنتي افراد محلي حرف اول را در اين زمينه مي زند.